Mniejszość etniczna Brau (Brâu) i ich instrumenty

Ciężka praca i muzyka, to życie mniejszości Brâu

Naród Brâu żyjący w prowincji Kon Tum na Wyżynie Centralnej w bezpośrednim sąsiedztwie terenów granicznych Laosu i Kambodży dysponuje licznymi tradycyjnymi instrumentami muzycznymi, które do dzisiaj chronione są, niczym bezcenny skarb.

Członkowie grupy etnicznej Brâu wierzą, że każdy instrument posiada swoją duszę. Jest poza tym mostem pomiędzy światem żyjących ludzi i światem świętych.

Brâu mają różne instrumenty, m.in. gongi – chiêng, różne rozdaje skrzypiec i fletów, które wykonane są z bambusa, brązu albo z kamienia. Zbiór instrumentów chiêng tha stanowiący skarb narodu Brâu znajduje się obecnie we wsi Đăc Mế.

Instrument chiêng tha jest podstawowym instrumentem perkusyjnym podczas świąt obchodzonych przez Brâu. Kiedyś trzeba było za niego zapłacić dziesiątki bawołów wodnych. Grać na chiêng tha wolno tylko mężczyznom. Uosabia on świętych i przodków narodu. W potocznej mowie nazywają Brâu ten instrument nie chiêng tha, tylko tha pơi, co znaczy mniej więcej: „prosić tha o rozmowę”.

Aby uderzać w chiêng tha, potrzebny jest najpierw rytuał, podczas którego podaje mu się jedzenie i picie. Instrument łączy świat żywych ze światem świętych. Zawsze, kiedy rozbrzmiewa, przychodzą święci z rzek i strumieni do wsi, aby przynieść mieszkańcom szczęście i dobre zbiory, i przegnać choroby. Tak przynajmniej wierzą Brâu.

Nie tylko muzyka, ale pomót między światami. Fot. by vietnambreakingnews.com

Zestaw chiêng tha składa się z dwóch sztuk; mniejszy symbolizuje kobietę, a większy mężczyznę. Brâu traktują ich jak małżeństwo. Inne mniejszości etniczne na Wyżynie Tay Nguyên trzymają gongi jedną ręką i uderzają w nie drugą, tańcząc w kręgu dookoła. Natomiast Brâu zawieszają chiêng tha na stojaku. Dwóch mężczyzn siedzi na ziemi i uderza w gongi dwiema pałkami. Można grać na nim solo albo razem z innymi instrumentami. Może też akompaniować śpiewakom.

Poza chiêng tha grają Brâu także na innych instrumentach, jak t’rưng, klông pút, đinh túk i ting Nin, wykonanych z bambusa. Skrzypce goong wyrabia się z wysuszonej dyni, a m’bin – z drewna.

Brâu używają tradycyjnych instrumentów muzycznych podczas świąt i w czasie prac w polu, aby wyrazić swoją miłość albo ukołysać do snu dziecko. Miejmy nadzieję, że chiêng tha długo jeszcze będą rozbrzmiewać na Wyżynie Centralnej.

A teraz zapraszam jeszcze osoby wietnamskojęzyczne do wysłuchania relacji o tej mniejszości:

 

Za powyższy materiał podziękowania należą się panu Stanisławowi Kozłowskiemu.